RƏSƏDXANA

Müfredatdan kənar

Kəşf

Burada imtahan yoxdur, sinif yoxdur, bitmə xətti yoxdur. Sayta adını verən hissə budur: rəsədxana müşahidə edir, dərs keçmir.

Bu modullar məktəb proqramının bir hissəsi deyil. İmtahana hazırlaşırsansa, sənə lazım olan yer Modullardır.

Modullara qayıt

17 modul

Quruluş

Ölçü, forma və say — dörd ölçüdən yuxarıda sezgi işləmir, ölçmək isə işləyir.

  1. 01Boyut ölçənÇoxölçülü həndəsəDörddən yuxarısını heç kim görə bilmir. Ona görə çəkmirik — ölçürük. Ölçülər sənin sezgini dağıdır.
  2. 02Toxunma sayıBir kürəyə eyni anda neçə kürə toxuna bilər? Sual sadədir. Beş boyutda cavabı hələ heç kim bilmir.
  3. 03Bir sahilin uzunluğu nə qədərdir?Sahil paradoksuPortuqaliya öz sərhədini 987 km yazdı, İspaniya eyni sərhədi 1214 km. İkisi də səhv etməmişdi.

Əyrilik

Məktəbdə öyrədilən qaydalar düz səthdə doğrudur. Səth əyiləndə nə olur?

  1. 01Üçbucaq 180 deyilSferik həndəsəÜçbucağın bucaqları 180 dərəcə edir — məktəbdə belə öyrədilir. İndi künclərini bir kürənin üzərində dart və topla.
  2. 02Ən qısa yolBöyük çevrə və loksodromTəyyarə xəritədə niyə əyri uçur? Uçmur. Əyilən xəritədir — kürəni kağıza sığdıranda əyilib.

Kvant

Ehtimalın öz dünyası — burada sezgi sadəcə yanılmır, tətbiq olunmur.

  1. 01Bir dənə foton necə iki yarıqdan birdən keçir?İkiqat yarıq təcrübəsiFotonları bir-bir göndər. Hər biri tək nöqtə kimi dəyir — amma naxış yenə də yaranır.
  2. 02Qırmızı işıq nə qədər güclü olsa da elektronu niyə qopara bilmir?Fotoelektrik effektİşığın tezliyini və şiddətini dəyiş — elektronun nə vaxt qopduğunu, nə vaxt qopmadığını gör.
  3. 03Divardan keçmək mümkündürmü?Kvant tunelləşməsiManeənin enini və hündürlüyünü dəyiş — zərrəciyin klassik olaraq mümkün olmayan keçidini izlə.
  4. 04Hər maddə niyə öz rəngi ilə yanır?Enerji səviyyələriElektronun hansı səviyyədən hansına keçdiyini seç — buraxılan fotonun enerjisini və rəngini gör.
  5. 05Bir şeyin harada olduğunu bilmək, hara getdiyini niyə gizlədir?Qeyri-müəyyənlik prinsipiZərrəciyin yerini daha dəqiq bilməyə çalış — impulsunun necə qeyri-müəyyənləşdiyini izlə.

Kosmos

Kütlə fəzanı əyir. Göydə gördüyün hər şey keçmişdir.

  1. 01Ay niyə Yerə düşmür? Düşür.Kütlə cazibəsi və orbitlərPlaneti tut və burax. Sürəti düz tap — dairə alarsan; az ver — düşər, çox ver — qaçar.
  2. 02Kosmosda niyə çəkisizsən?Sərbəst düşməOrbitdə yerçekimi Yer səthindəkinin 88%-idir — heç yerə getməyib. Bəs onda kosmonavt niyə üzür?
  3. 03Bir top mərmisi nə vaxt peykə çevrilir?Nyutonun topuBir sürət düyməsi, üç ad: atış, peyk, qaçış. Aralarında sərhəd axtar — tapmayacaqsan.
  4. 04Planet Günəşə yaxınlaşanda niyə sürətlənir?Kepler qanunlarıOrbitin eksantrikliyini dəyiş — planetin ulduza yaxın olanda niyə sürətləndiyini izlə.
  5. 05Nə qədər sürətlə atmalısan ki, bir daha geri düşməsin?Qaçış sürətiPlanetin kütləsini və başlanğıc sürəti dəyiş — raketin geri düşdüyünü, yoxsa qaçdığını gör.
  6. 06Kainatın genişləndiyini haradan bilirik?Qırmızıya sürüşməMənbənin sürətini dəyiş — uzaqlaşanda dalğaların necə uzandığını, yaxınlaşanda necə sıxıldığını izlə.
  7. 07Bir ulduz öləndə geriyə nə qalır?Ulduzun həyat dövrüUlduzun kütləsini dəyiş — onu ağ cırtdana, neytron ulduzuna, yoxsa qara dəliyə aparan yolu izlə.