RƏSƏDXANA

Memar · AI ilə proqram memarlığı

Kodu AI yazır. Hökmü sən verirsən.

AI ilə tətbiq qurmağı bacarırsan. Bu kurs növbəti pilləni öyrədir: AI-ın yazdığını oxumaq, təhlükəsizlik boşluqlarını tutmaq, arxitekturanın sərhədlərini çəkmək və dəyişikliyin işlədiyini sübut etmək. Sintaksis yoxdur. Təcrübəli mühəndisin AI ilə işləyərkən istifadə etdiyi mühakimə var.

Bu kurs səni memar etmir — heç bir kurs etmir. Memarın necə düşündüyünü öyrədir: sərhədləri çəkmək, məlumatın sahibini təyin etmək, AI-ın yazdığını yoxlamaq, sübut istəmək. Qalanı layihələrdə qazanılır.

Başla: 1-ci dərsProqrama baxPulsuz · qeydiyyatsız

8

modul

23

dərs

69

ana fikir kartı

46

interaktiv məşq

11

həftə

Vibe coder

«Axtarış ləngiyir, düzəlt.»

Təxmin alır.

Memar

«Girişə 300ms debounce, köhnə sorğulara AbortController, nəticələrə memoize. Əvvəl planı göstər.»

Mühəndis cavabı alır.

8 təhqiqatReal xətalar, addım-addım: şikayət, ilk səhv təxmin, dəlil, səbəb, düzəliş və onu qoruyan yoxlama.İstinad vərəqiBütün terminlər, bütün audit siyahıları və bütün prompt şablonları bir səhifədə — işləyərkən açıq saxlamaq üçün.İki capstone layihəsi5-ci həftədə bir funksiyanı şərtnamədən auditə qədər apar; sonda canlıya çıxan və özünü qoruyan sistem təhvil ver.9 hazır şablonCLAUDE.md, icazə sərhədi, şərtnamə, endpoint sınağı, CI qapısı, PR siyahısı, müqavilə testi, runbook — kopyala və uyğunlaşdır.

Sıra sənin layihəni qoruyur: əvvəl təhlükəsizlik toru (kontekst, git), sonra boşluq axtarışı və arxitektura, sonra dərin sistemlər və simulyasiyalar, sonda sübut və canlı sistem.

AI-ı axtarış qutusu kimi yox, kontekstini sənin qurduğun bir komanda üzvü kimi idarə edirsən. Nəticənin keyfiyyəti promptun uzunluğundan yox, kontekstin dəqiqliyindən asılıdır.

Modulun səhifəsi: yanlış inanclar, əməliyyat kartı, təhqiqat
Audit siyahısı (5)
  • Plan kod yazılmazdan əvvəl təsdiqləndimi?
  • Şərtnamədə hər nullable sahənin və hər xəta halının mənası varmı?
  • AI layihə qaydalarına əməl etdi, yoxsa öz konvensiyasını gətirdi?
  • Diff tapşırığın sərhədindən kənara çıxırmı?
  • AI-ın işlətdiyi hər termini başa düşürəm?
Oxu (3)

master-də birbaşa işləmək AI-ın hər səhvini dərhal əsas xəttə yazır. Branch və kiçik commit-lər sənin geri al düyməndir: AI nə qədər sürətli yazırsa, onlar bir o qədər vacibdir.

Modulun səhifəsi: yanlış inanclar, əməliyyat kartı, təhqiqat
Audit siyahısı (5)
  • Hər commit bir fikirdir?
  • Diff-də tapşırıqla əlaqəsi olmayan fayl varmı?
  • Mexaniki görünən dəyişiklik (encoding, escape, generated fayl) davranışı dəyişirmi?
  • Commit mesajı nəyi yox, niyəni deyir?
  • Təcrübə ayrı branch-da və ya worktree-dədir?
Oxu (2)
  • Pro GitScott Chacon, Ben Straub
  • Beyond Vibe Coding: From Coder to AI-Era DeveloperAddy Osmani, 2025

«AI hazırdır dedi» bir iddiadır. Sənin işin yazmaq yox, oxuyub hökm verməkdir: kimə etibar edilir, kimlik haradan gəlir, nə sızır, nə açıq qalır.

Modulun səhifəsi: yanlış inanclar, əməliyyat kartı, təhqiqat
Audit siyahısı (6)
  • Hər endpoint serverdə həm authn, həm authz yoxlayırmı?
  • Kimlik yalnız sessiyadan gəlir — gövdədən, query-dən, ehtiyat yoldan yox?
  • Resource id qəbul edən yerdə sahiblik və ya üzvlük yoxlanılır?
  • Cookie atributları canlı domenlərə uyğundur (SameSite, Secure, HttpOnly)?
  • Limitlər düzgün şeyi sayır və sayğac həqiqətən yazılır?
  • Açılan hər listener, timer, abunəlik bağlanır?
Oxu (4)

Mürəkkəbliyi idarə etmək: hər faktın bir sahibi, hər vəziyyətin bir yolu, hər uğursuzluğun doğru bir cavabı var. Divarları sən çəkirsən, AI otaqları doldurur.

Modulun səhifəsi: yanlış inanclar, əməliyyat kartı, təhqiqat
Audit siyahısı (6)
  • Yeni state yarandı? Sahibi kimdir?
  • Eyni fakt iki yerdə saxlanılırmı?
  • Hər optimistic update-in geri qaytarma yolu varmı?
  • Döngünün içində sorğu (N+1) varmı?
  • Mümkün olmayan vəziyyəti bazanın özü rədd edirmi?
  • Eyni anda gələn iki sorğu nəticəni pozurmu?
Oxu (3)
  • A Philosophy of Software Design (2nd edition)John Ousterhout, 2021
  • Designing Data-Intensive Applications (2nd edition)Martin Kleppmann, Chris Riccomini, 2026
  • react.dev — Learn ReactReact team

AI yüngül, «hər yerdə işləyən» kod yazmağa meyllidir. Real platformanın isə sərt limitləri var: CPU büdcəsi, yaddaş, bir thread. Senior əvvəl ölçür, sonra seçir — kitabxananı yox, platformanı əsas götürür.

Modulun səhifəsi: yanlış inanclar, əməliyyat kartı, təhqiqat
Audit siyahısı (6)
  • Yeni kitabxana hədəf runtime-da (edge, brauzer) işləyirmi, yoxsa yalnız Node-da?
  • Ən ağır əməliyyatın CPU vaxtı ölçülübmü və limitə sığırmı?
  • Kriptoqrafiya native API ilə (Web Crypto) edilir, JS kitabxanası ilə yox?
  • Əsas thread-də 50ms-dən uzun sinxron iş varmı?
  • Hər keşin ölçü həddi və ya TTL-i varmı?
  • «Sürətləndirdim» deyən dəyişikliyin əvvəl/sonra rəqəmi varmı?
Oxu (3)

Proqram təkcə form doldurub bazaya yazmaq deyil. Elmi, riyazi və interaktiv məntiqi AI-a deterministik model kimi — adlı vəziyyətlər, qanunlar, vahidlər, bilinən cavablar ilə — təsvir edirsən. Ekranda düzgün görünmək sübut deyil.

Modulun səhifəsi: yanlış inanclar, əməliyyat kartı, təhqiqat
Audit siyahısı (6)
  • Status bir neçə boolean ilə yox, adlı vəziyyətlərlə təmsil olunur?
  • Siyahıda olmayan keçid rədd edilirmi?
  • Düstur, vahidlər və işarə qaydaları koddan əvvəl yazılıb?
  • Model çəkmədən ayrıdır və saf funksiyadır?
  • Zaman addımı sabitdir və kadr tezliyindən asılı deyil?
  • Model ən azı iki bilinən cavabla yoxlanılırmı?
Oxu (4)

İnsan diqqəti tükənir, yoxlama tükənmir. Çətinliklə öyrənilən hər dərs bir yoxlamaya çevrilir və AI nə qədər sürətli yazsa da, köhnə xəta səssizcə geri qayıda bilmir.

Modulun səhifəsi: yanlış inanclar, əməliyyat kartı, təhqiqat
Audit siyahısı (5)
  • Düzəlişdən əvvəl uğursuz olan bir yoxlama varmı?
  • Qonşu yollar da yoxlanılıb?
  • Yoxlama exit code ilə hökm verir, çap olunan sətirlərlə yox?
  • Qayda qəsdən pozulanda yoxlama qırmızı olurmu?
  • CI hər push-da işləyirmi?
Oxu (2)
  • Beyond Vibe Coding: From Coder to AI-Era DeveloperAddy Osmani, 2025
  • Vibe Coding: Building Production-Grade Software With GenAI, Chat, Agents, and BeyondGene Kim, Steve Yegge, 2025

Kod canlı mühitin məhdudiyyətləri ilə sınanır: fərqli domenlər, CPU limitləri, sonsuz böyüyən cədvəllər və ay sonunda gələn AI API hesabı.

Modulun səhifəsi: yanlış inanclar, əməliyyat kartı, təhqiqat
Audit siyahısı (6)
  • Lokal və canlı arasında nə fərqlidir (domen, cookie, limit)?
  • Ən ağır əməliyyat platformanın CPU limitinə sığırmı?
  • Hansı cədvəl sonsuz böyüyür və onun təmizləmə işi varmı?
  • Sirlər repodan kənardadır?
  • Rollback nə qədər çəkir?
  • AI API çağırışlarının xərci ölçülürmü (model seçimi, keş, token)?
Oxu (2)
  • Designing Data-Intensive Applications (2nd edition)Martin Kleppmann, Chris Riccomini, 2026
  • Vibe Coding: Building Production-Grade Software With GenAI, Chat, Agents, and BeyondGene Kim, Steve Yegge, 2025

İlk dərs 6 dəqiqədir.

Kontekst mühəndisliyi ilə başla. Sonunda öz layihən üçün CLAUDE.md faylın olacaq.

Başla: 1-ci dərs

Kursdakı «real hadisələr» AI ilə qurulmuş real bir layihədə baş vermiş, sonra düzəldilmiş xətalardır. Adlar çıxarılıb.