Kimya

Maddə səviyyəsində sürüşdür, qarışdır, izlə.

Atomun quruluşu

Dövri cədvəl

118 elementi kəşf et. Hər birinə tıkla — protonu, elektronu, kateqoriyasını gör.

Z = p^{+} = e^{-}

Dövri qanunAtom nömrəsi

KimyaÇıraq

Atomun quruluşu

Nüvəyə proton və neytron, qabıqlara elektron əlavə et. Hansı element yarandığına bax.

Z = p^{+}

Proton, neytron, elektronİzotop

Rabitə və vəziyyət

KimyaTədqiqatçı

Kimyəvi rabitə

Elektromənfilik fərqini dart. Elektron cütünün haraya doğru çəkildiyinə — və rabitənin növünə — bax.

Δ E N = E N_{B} - E N_{A}

ElektromənfilikKovalent rabitə

KimyaÇıraq

Maddənin halları

Temperaturu qaldır, endir. Zərrəciklərin hərəkəti bərk, maye və qaz arasında necə dəyişdiyinə bax.

E_{k} \propto T

Hissəciklərin hərəkətiFaza keçidi

Reaksiyalar

KimyaTədqiqatçı

Reaksiya sürəti

Temperaturu və qatılığı dəyiş. Zərrəciklər nə qədər çox toqquşarsa, reaksiya bir o qədər sürətli gedir.

v_{r e ak s i y a} \propto [toqqusma]

Toqquşma nəzəriyyəsiQatılığın təsiri

KimyaTədqiqatçı

Oksidləşmə-reduksiya

Reaksiyadakı iki maddəyə tıkla. Elektron kim itirir, kim qazanır — özün gör.

Z n + C u^{2 +} \to Z n^{2 +} + C u

OksidləşməReduksiya

KimyaÇıraq

Metalların aktivlik sırası

İki metal seç. Daha aktiv olanın digərini duzundan çıxarıb-çıxarmadığına bax.

A + B^{n +} \to A^{n +} + B (A daha aktivdirse)

Aktivlik sırasıYerdəyişmə reaksiyası

Turşu və qələvi

KimyaÇıraq

pH şkalası

Nişanı sürüşdür. Rəng dəyişir, mayenin turşu yoxsa qələvi olduğunu görürsən.

p H = - lo g_{10} [H^{+}]

Turşu və qələvipH şkalası

KimyaTədqiqatçı

Neytrallaşma reaksiyası

Turşuya tədricən qələvi tökürsən. pH-ın 7-yə tərəf necə sıçradığına bax — bu titrasiyanın həqiqi forması.

n_{a c i d} = n_{ba z} \Rightarrow p H = 7

NeytrallaşmaTitrasiya

Miqdar hesablamaları

KimyaTədqiqatçı

Mol anlayışı

Elementi seç, mol miqdarını dart. Kütlənin necə hesablandığını canlı gör.

m = n \times M

MolMolyar kütlə

Digər

KimyaÇıraq

Nisbi molekul kütləsi

Molekulu qur, kütləsi özü yığılsın. İndeksin niyə əhəmiyyətli olduğunu bir baxışda gör.

M_{r} = \sum n_{i} A_{i}

Nisbi atom kütləsiİndekslərin rolu

KimyaÇıraq

Kütlənin saxlanması

Qabı aç, qapa, reaksiyanı işə sal. Tərəzinin nə vaxt dəyişdiyini — və niyə dəyişdiyini — özün tap.

m_{r e ak t i v} = m_{m e h s u l}

Açıq və qapalı sistemQaz halında itən kütlə

KimyaÇıraq

Karbohidrogenlər

Karbon zəncirini uzat, rabitəni ikiqat et. Düsturun niyə CnH2n+2-dən CnH2n-ə düşdüyünü say.

C_{n} H_{2 n + 2}

Homoloji sıraAlkan, alken, alkin

KimyaÇıraq

Məhlulun qatılığı

Su tök, duz əlavə et. Durulaşdırmanın maddəni azaltmadığını — sadəcə yaydığını — say.

w = \frac{m _{1}}{m _{1} + m _{2}} \times 100%

Kütlə payı ilə qatılıqDurulaşdırma

KimyaUstad

Le Şatelye prinsipi

Tarazlıqdakı sistemi sıx — o, sıxılmağı azaltmağa çalışır. Katalizatoru da yandır və tarazlığın yerinin dəyişmədiyini öz gözünlə gör.

N_{2} + 3 H_{2} ⇌ 2 N H_{3}

Tarazlığın sürüşməsiTemperatur və təzyiqin təsiri

KimyaUstad

Titrləmə

Bir damla əlavə et. Ekvivalentlik nöqtəsində həmin bir damla pH-ı 4-dən 10-a atır — indikatorun rəngi məhz ona görə birdən dəyişir.

n (tursu) = n (qelevi)

Ekvivalentlik nöqtəsiTitrləmə əyrisi

Mövzular

Qeyri-üzvi birləşmələrin sinifləriOksid, turşu, əsas, duz — dördü də bir-birindən alınır. Hansının hansı ilə reaksiyaya girdiyini özün yoxla.Üzvi birləşmələrin sinifləriKarbon zəncirinə bir qrup əlavə et — maddə tamamilə dəyişir. Hansı qrupun nə etdiyini bir-bir yoxla.Dissosiasiya və çöküntülərİki məhlulu qarışdır. Çöküntü düşəcəkmi — kationu və anionu seç, cədvəl özü cavab versin.