Niyə həmişə 180°?
Ölçdün, topladın, 180 çıxdı. Bəs niyə məhz bu ədəd?
Simulyasiya yüklənir…
Paralel doğrularZ bucaqlarıİsbat və müşahidə
Ölçdün, topladın, 180 çıxdı. Bəs niyə məhz bu ədəd?
Ölçmüsən. Bir üçbucaq çəkdin, üç bucağı topladın — 180. Başqasını çəkdin, yenə 180. İncə uzun bir üçbucaq çəkdin, yenə 180.
Amma min üçbucaq ölçmək isbat deyil. O, min təsadüfdür. Ölçmək sənə nəyin baş verdiyini deyir; niyə baş verdiyini yox. Bəs bu ədəd haradan gəlir?
Əvvəlcə özün sına: təpələri elə dart ki, cəm 180-dən fərqli olsun. Bacarmayacaqsan — amma bacarmadığını görmək sualı kəskinləşdirir.
Üçbucağın bucaqlarıKağızdan istənilən üçbucaq kəs. Üç küncünü qopar. Qopardığın üç küncü uc-uca, bir xətkeşin kənarına düz. Nə alınır?
Düz bir xətt. Üç bucaq yan-yana düzüləndə tam yarım dönüş edir. Deməli sual dəyişdi: niyə qoparmaq işləyir?
İndi qopartmadan eyni şeyi et. Üçbucağın təpə nöqtəsindən, oturacağa paralel bir düz xətt çək.
O xəttin üstündə indi üç bucaq var. Ortadakı üçbucağın təpə bucağıdır. Yanlardakı ikisi nədir?
180 ədədi üçbucaqdan gəlmir. Düz bucaqdan gəlir. Üçbucaq sadəcə onu üç parçaya bölür — ona görə parçaların cəmi həmişə bütövə bərabərdir.
Bu isbat bir şeyə söykənir: təpədən oturacağa paralel xətt çəkmək olar. Bəs çəkmək olmasaydı? Bir kürənin üzərində üçbucaq çək: Şimal qütbündən ekvatora en, ekvator boyunca bir az get, sonra qütbə qayıt. Hər üç bucaq düz bucaqdır. Cəmi neçə edir? Belə həndəsənin adı nədir və onu kim qurub?